อาการอัลไซเมอร์ระยะแรก 10 สัญญาณเตือนที่ไม่ใช่แค่ “ขี้ลืมตามวัย”
คุณแม่ถามเรื่องเดิมซ้ำสามรอบในหนึ่งชั่วโมง คุณพ่อขับรถกลับบ้านเส้นทางที่ใช้มาสามสิบปีไม่ถูก หลายครอบครัวมองว่าเป็นเรื่องธรรมดาของคนอายุมาก จนวันหนึ่งอาการชัดเจนเกินกว่าจะมองข้าม
โรคอัลไซเมอร์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะสมองเสื่อม การสังเกตอาการได้ตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยและวางแผนดูแลได้เร็ว ครอบครัวมีเวลาเตรียมตัว และผู้ป่วยยังมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเรื่องสำคัญของตัวเองได้
หลงลืมตามวัย ต่างจากอาการอัลไซเมอร์อย่างไร
| หลงลืมตามวัย | อาจเป็นสัญญาณอัลไซเมอร์ |
|---|---|
| ลืมชื่อคนรู้จักบางครั้ง แล้วนึกออกทีหลัง | ลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น และนึกไม่ออกแม้มีคนช่วยเตือน |
| วางกุญแจผิดที่ แต่ย้อนนึกได้ว่าวางไว้ไหน | วางของในที่แปลก เช่น กระเป๋าสตางค์ในตู้เย็น และย้อนนึกไม่ได้ |
| นึกคำไม่ออกเป็นครั้งคราว | พูดติดขัดบ่อย ใช้คำผิด หรือหยุดกลางประโยคเพราะไม่รู้จะพูดต่ออย่างไร |
| ตัดสินใจผิดพลาดบ้างเป็นครั้งคราว | ตัดสินใจผิดพลาดซ้ำ ๆ เช่น ถูกหลอกให้โอนเงินง่ายผิดปกติ |
| ยังทำกิจวัตรและดูแลตัวเองได้ตามปกติ | เริ่มทำสิ่งที่เคยทำได้ไม่ได้ จนกระทบชีวิตประจำวัน |
10 สัญญาณเตือนอาการอัลไซเมอร์ระยะแรก
- ความจำระยะสั้นแย่ลงจนกระทบชีวิตประจำวัน ถามคำถามเดิมซ้ำ ลืมนัดสำคัญ ต้องพึ่งการจดหรือให้คนอื่นเตือนมากขึ้นเรื่อย ๆ
- วางแผนหรือแก้ปัญหาได้ยากขึ้น เช่น ทำอาหารตามสูตรที่ทำประจำไม่ได้ จัดการบิลค่าใช้จ่ายรายเดือนสับสน
- ทำงานที่คุ้นเคยไม่สำเร็จ ใช้รีโมตหรือโทรศัพท์ไม่เป็น ทั้งที่เคยใช้ได้
- สับสนเรื่องเวลาและสถานที่ จำไม่ได้ว่าวันนี้วันอะไร หรือไม่รู้ว่าตัวเองมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไร
- มีปัญหาการกะระยะและการมองภาพ เดินสะดุดบ่อย ขึ้นลงบันไดลำบาก อ่านหนังสือยากขึ้น
- มีปัญหาการพูดและการเขียน หาคำพูดไม่เจอ เรียกสิ่งของผิดชื่อ ตามบทสนทนาไม่ทัน
- วางของผิดที่และย้อนนึกไม่ได้ บางรายเริ่มกล่าวหาว่ามีคนขโมยของ
- การตัดสินใจแย่ลง แต่งกายไม่เหมาะกับสภาพอากาศ ดูแลความสะอาดตัวเองน้อยลง ใช้เงินผิดปกติ
- ถอยห่างจากสังคมและกิจกรรมที่เคยชอบ เพราะรู้สึกว่าตามคนอื่นไม่ทัน
- อารมณ์และบุคลิกภาพเปลี่ยน หงุดหงิดง่าย วิตกกังวล ซึมเศร้า ระแวง โดยเฉพาะเมื่ออยู่นอกสภาพแวดล้อมที่คุ้นเคย
หากพบหลายข้อร่วมกัน หรืออาการแย่ลงต่อเนื่องหลายเดือน ควรพาไปพบแพทย์
ภาวะสมองเสื่อมบางอย่างรักษาได้ อย่าเพิ่งสรุปเอง
อาการหลงลืมไม่ได้มาจากอัลไซเมอร์เสมอไป บางสาเหตุรักษาให้ดีขึ้นได้ เช่น ภาวะขาดวิตามินบี 12 ไทรอยด์ทำงานต่ำ ผลข้างเคียงจากยา ภาวะซึมเศร้า การติดเชื้อ หรือภาวะน้ำในโพรงสมองคั่ง การพบแพทย์จึงสำคัญมาก แพทย์จะซักประวัติ ทำแบบทดสอบความจำ ตรวจเลือด และอาจตรวจภาพสมองเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
สิ่งที่ครอบครัวควรทำเมื่อสงสัย
- จดบันทึกอาการ ว่าเริ่มเมื่อไร เกิดบ่อยแค่ไหน มีเหตุการณ์อะไรบ้าง เพื่อนำไปเล่าให้แพทย์ฟัง
- ชวนไปพบแพทย์อย่างนุ่มนวล เช่น ชวนไปตรวจสุขภาพประจำปี แทนการบอกว่า “แม่ความจำไม่ดีแล้ว”
- ดูแลความปลอดภัยเบื้องต้น เรื่องการขับรถ การใช้แก๊ส การถือเงินสดจำนวนมาก
- คุยเรื่องการเงินและการตัดสินใจล่วงหน้า ในช่วงที่ผู้ป่วยยังมีส่วนร่วมได้
ดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์กับ AGYHERO
AGYHERO มีประสบการณ์ดูแลผู้สูงอายุมากกว่า 20 ปี ให้การดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์ทั้งที่ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ในสาขาต่าง ๆ และ บริการดูแลที่บ้าน (Home Care) โดยทีมพยาบาลและสหวิชาชีพ พร้อมกิจกรรมบำบัดที่ช่วยกระตุ้นความจำและส่งเสริมคุณภาพชีวิต ครอบครัวยังสามารถปรึกษาแพทย์ผ่านบริการ หาหมอออนไลน์ (Telemedicine) ได้โดยไม่ต้องเดินทาง
ไม่แน่ใจว่าคนที่คุณรักมีอาการเข้าข่ายหรือไม่? ปรึกษา Care Advisor ฟรี โทร 02-109-4241 หรือ LINE @Agyhero
คำถามที่พบบ่อย
อัลไซเมอร์เกิดได้ตั้งแต่อายุเท่าไร
พบบ่อยในผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป และความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ แต่บางรายอาจเริ่มมีอาการก่อนอายุ 65 ปีได้
อัลไซเมอร์รักษาหายไหม
ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่การรักษาด้วยยาตามดุลยพินิจของแพทย์ ร่วมกับกิจกรรมกระตุ้นสมองและการดูแลที่เหมาะสม ช่วยชะลออาการและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัวได้
ควรพาไปพบแพทย์แผนกไหน
เริ่มต้นได้ที่แพทย์อายุรกรรมหรือแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ซึ่งจะส่งต่อแพทย์ประสาทวิทยาหรือจิตแพทย์ตามความเหมาะสม
หมายเหตุ: บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค